ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါအတြက္ အိမ္တြင္းကုထံုးေလးမ်ား

ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါဆိုတာ။ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါသည္ အသက္အရြယ္မေရြး၊ အမ်ဳိးသား/အမ်ဳိးသမီးမေရြး ျဖစ္ႏုိင္သည္။ လူမွလူသို႕တိုက္ရိုက္ကူးစက္မႈမရွိပါ။ Culex mosquito ျခင္အမ်ိဳးအစားကေနျပီး၊ Wuchereria bancrofti (ေခၚ)သန္ေကာင္ ကပ္ပါးပိုးတစ္မ်ဳိးေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္လာ၏။
ဆင္ေျခေထာက္ပံုသ႑ာန္ရွိသျဖင့္ “ဆင္ေျခေထာက္(Elephantiasis)” ဟု အမည္တြင္သည္။ ဤေရာဂါသည္ လတ္တေလာေသေစႏုိင္ေသာ ေရာဂါမဟုတ္ေသာ္လည္း ေျခလက္အဂၤါပုံသဏၭာန္ ပ်က္ယြင္းျခင္းေၾကာင့္ လူမႈေရး ထိခိုက္နစ္နာဆုံး႐ႈံးမႈရွိေသာ ေရာဂါမ်ားတြင္ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။


*ေရာဂါျဖစ္စဥ္* ဆင္ေျခေထာက္ပိုးရွိေသာ ျခင္တစ္ေကာင္ ကိုက္ေသာအခါ၊ ရိုးရိုးမ်က္စိႏွင့္ မျမင္ႏုိင္ေသာပိုးသည္ လူ၏အေရျပားေပါက္မွတဆင့္ သငံရည္(သားနံရည္) စုေ၀းရာေနရာသို႕ေရာက္ရွိသြားပါသည္။

သန္ေကာင္ငယ္ႏွင့္ သက္ႀကီးေကာင္ဟူ၍ ၂-မ်ိဳးရွိၿပီး သက္ႀကီးေကာင္မ်ားမွာ လူ၏သငံံရည္ေၾကာတြင္ ေနၾကသည္။ သက္ႀကီးေကာင္မ်ား မိတ္လုိက္္ၿပီးေနာက္ Microfilaria (ေခၚ) သန္ေကာင္ငယ္မ်ား ေမြးလာကာ ယင္းတုိ႔သည္ လူတုိ႔၏ ေသြးေၾကာမ်ားႏွင့္အဆုတ္၊ အသည္းစေသာ အတြင္းကလီစာမ်ားတြင္ လွည့္ပတ္သြားလာၾကသည္။ သန္ေကာင္ငယ္မ်ားသည္ ည ၁ဝ နာရီမွ နံနက္ ၂ နာရီအတြင္း ေသြးေၾကာမ်ားထဲမွ မ်ားျပား စြာထြက္ေပၚေလ့ရွိၿပီး၊ ၎အခ်ိန္တြင္ ျခင္ကုိက္ရာမွ ျခင္၏ခႏၶာကိုယ္ထဲသုိ႔ ေရာက္ရွိသြားၿပီးေနာက္ သန္ေကာင္ငယ္မ်ားႀကီး ထြားလာကာ လူတစ္ဦးမွတစ္ဦးသို ့ ကူးစက္မႈေပးႏုိင္ေသာ အဆင့္ကုိေရာက္ရွိ၍ ျခင္မွတဆင့္ ကူးစက္မႈျဖစ္ေစပါေတာ့သည္။

*ေရာဂါျဖစ္ႏႈန္း* လက္တေလာအေျခအေနတြင္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၈၁-ႏုိင္ငံမွ လူေပါင္း၁၂၀-သန္းသည္ ၄င္းေရာဂါဆိုးၾကီးကို ခံစားေန ၾကရျပီး သန္း(၄၀)ေသာလူမ်ားမွာ ကိုယ္အဂၤါခ်ိဳ႕ယြင္းမႈမ်ားေၾကာင့္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ေပ။ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသတြင္း ၁၁-ႏုိင္ငံအနက္ ျမန္မာႏုိင္ငံအပါအဝင္၉-ႏုိင္ငံတြင္ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါ အျမစ္တြယ္လ်က္ရိွေနပါျပီ။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီး ၁၄-ခုအနက္ ရွမ္းျပည္နယ္၊ကယားျပည္နယ္ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္တုိ႔မွလဲြ၍ က်န္ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီး ၁၁- ခုတြင္ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါပိုး အျမစ္တြယ္မႈရိွေၾကာင္း သိရပါသည္။ ၂ဝဝ၁ ခုႏွစ္တြင္ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါ အျမစ္တြယ္မႈမ်ားသည္ မေကြးခ႐ိုင္ ႏွင့္သရက္ခ႐ိုင္ရွိ လူမ်ားအားလံုး ေဆးေကြၽးျခင္းလုပ္ငန္းကို စတင္ခဲ့ပါသည္။

*ေရာဂါလကၡဏာမ်ား* ခ်မ္းတုန္၍ဖ်ားျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ တစ္ေနရာရာတြင္ နီရဲပူေလာင္ေရာင္ရမ္း၍နာက်င္ျခင္း၊ သငံရည္ေၾကာ ႏွင့္ အက်ိတ္မ်ားေရာင္ျခင္း၊ ဆီးသြားသည့္အခါ အျဖဴေရာင္ပ်စ္ခြၽဲခြၽဲျဖစ္ျခင္း၊ အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း၊ ပန္းနာရင္က်ပ္ကဲ့သို႔က်ပ္ေနျခင္း၊ ေဘာ(ေရမုတၱ)ေအာင့္ျခင္း စသည့္လကၡဏာမ်ား စတင္ခံစားရတတ္သည္။ ထိုမွွတစ္ဆင့္ေျခ/လက္ (တစ္ဖက္တည္းျဖစ္ေစ/ႏွစ္ ဖက္လံုးျဖစ္ေစ)တျဖည္းျဖည္း ႀကီးလာၿပီး ေနာက္ဆံုးတြင္ ေျခ/လက္မ်ား ဆင္ေျခေထာက္ကဲ့သို႔ ျဖစ္လာတတ္ၾကသည္။

သန္ေကာင္သယ္ေဆာင္ထားေသာျခင္ ကိုက္ခံရၿပီး ေရာဂါလကၡဏာ ေပၚရန္အတြက္ ေျခာက္လမွရွစ္လအထိ ၾကာတတ္သည္။ ( အခ်ဳိ႕ကလည္း ေျခ/လက္ေဖာင္းေရာင္ျခင္းကို ေသြးမွင္/ေလမွင္ ထင္ကာ တျခားေဆးေတြေသာက္ၿပီး ေခတၱေပ်ာက္သြားျခင္းျဖင့္ ကိုယ္ထဲမွာ ပိုးမ်ားေအာင္းေနခဲ့ၾက၏) ေရာဂါကာကြယ္ေဆး။ ေဆးတုုိက္ေကြၽးရာတြင္ ဆင္ေျခေထာက္ ပိုးေသေဆး(DEC) ႏွင့္သန္ခ်ေဆးျပား(Albendazole) ကို ပူးတဲြအသံုးျပဳရပါသည္။ ယင္းသည္ခႏၶာကုိယ္တြင္းရိွ ပိုးအေရအတြက္ ၉ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ကို ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္စြမ္းရွိ၏။

သန္ခ်ေဆး ႏွင့္တဲြ၍ ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္ အူလမ္းေၾကာင္းရွိ အျခားသန္ေကာင္မ်ား ေသဆံုးႏုိင္ၿပီး အထူးသျဖင့္ ကေလးမ်ားတြင္ သန္ေကာင္ ေရာဂါမရွိျခင္းျဖင့္ စားသမွ်အာဟာရကိုလည္း ေကာင္းမြန္စြာ ရရွိမည္ျဖစ္သည္။ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးကို အနည္းဆံုး ငါးႏွစ္ တုိက္ေကြၽးရၿပီး ေနရာတစ္ခုတြင္ တစ္ပတ္အတြင္း တစ္ခ်ိန္တည္းတစ္ၿပိဳင္နက္ လူအကုန္ေသာက္ရျခင္းျဖင့္ ပိုးအေရအတြက္ တစ္ၿပိဳင္တည္း ေလ်ာ့က်သြားသည့္အတြက္ ျခင္ကိုက္ေသာ္လည္း ကူးစက္မႈမျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ေပ။

ယင္းကာကြယ္ေဆးကုိဆင္ေျခေထာက္ပိုးေတြ႕ထားသူမ်ား၊ ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ ငုပ္ေနသူမ်ားေသာက္ပါက ပုိးမ်ားေသဆံုး၍ ေရာဂါပိုးကင္းစင္သြား မည္ျဖစ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္အတြင္း ပိုးမရိွေသးသူမ်ားလည္း ေရာဂါကူးစက္ခံရမႈက ကာကြယ္ႏုိင္မည္ျဖစ္၏။(ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးကုိ အသက္ ၂-ႏွစ္ ေအာက္ကေလးငယ္မ်ား၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ေလာင္းမ်ားႏွင့္ အျခားေရာဂါတစ္ခုခုေၾကာင့္ အိပ္ရာထဲလဲ၍ ေနမေကာင္းျဖစ္ေနသူမ်ား မေသာက္သင့္ေပ)

*ေဆး၏ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား* ေဆးေသာက္ျခင္းျဖင့္ လူတိုင္းအားလံုးနီးပါး ထူးထူးျခားျခားျပႆနာမ်ား မခံစားရေပ။ Albendazole ၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမွာပ်ဳိ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါ၏ သဘာဝအရ DECေသာက္ၿပီး လွ်င္ ဆင္ေျခေထာက္ပိုးမ်ား ေသေက်ပ်က္စီးသြားသည့္အတြက္ ယင္းတို႔မွထြက္လာေသာ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ တြင္ဖ်ားနာျခင္း၊ အင္ပ်ဥ္ထြက္ျခင္း၊ ေျခလက္မ်ားကိုက္ခဲ၍မသယ္ခ်င္ျဖစ္ျခင္း၊ ေယာက်္ားမ်ားတြင္ ေဝွးေစ့ေရာင္ျခင္း၊ ေျခေထာက္အနည္းငယ္ ေရာင္လာတတ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္သည္။

ယင္းတို႔သည္ ေဆးေသာက္ၿပီး ၂၄နာရီ ေက်ာ္လွ်င္ စတင္ေပၚလာၿပီး ၁ ရက္ ၂ ရက္အတြင္း ေပ်ာက္သြားမည္ျဖစ္သည္။ (၎ေဘးထြက္ ဆိုးက်ဳိးမ်ားအတြက္ B-6 ၊ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ဖ်ားလွ်င္ Paracetamol ႏွင့္ အင္ပ်ဥ္ထလွ်င္ Anti histamine တို႔တြဲေသာက္ေပးနိုင္၏)

*ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါအတြက္ အိမ္တြင္းကုထံုးေလးမ်ား*

(၁) သစ္ၾကားသီးက သငံေရ(ေသြးရည္ၾကည္)ထဲရွိ သက္ၾကီးသန္ေကာင္မ်ားကိုရာႏႈန္ူျပည့္နီးပါးတိုက္ထုတ္ေပးနိုင္သည္။

(၂) တမာပင္ထဲမွာပါရွိေသာlactones(ေခၚ)ေဆးဘက္၀င္ သဘာ၀ဓာတုပစၥည္းတမ်ိဳးက ဆင္ေျခေထာက္ျဖစ္ေစနိုင္သည့္ကပ္ပါး သန္ေကာင္မ်ားကို သတ္ေပးနိုင္သျဖင့္ တမာပင္စည္ေခါက္ကို ျပဳတ္ေသာက္ပါ။

(၃) ေလးညွင္းပြင့္က ေသြးေၾကာထဲရွိ မ်က္ေစ့ျဖင့္မျမင္နိုင္ေသာ ကပ္ပါးပိုးမ်ားကို ေသေစနိုင္သျဖင့္ ေလးညွင္းပြင့္စားပါ(သို ့မဟုတ္)ေလးညွင့္ပြင့္အေျခာက္မႈန္ ့ကို ေကာ္ဖီ/လၻက္ရည္ထဲ ထဲ့ေသာက္ပါ။

(၄) ၾကက္သြန္ျဖဴမွာ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါပိုးကို တိိုက္ထုတ္ေပးနိုင္သည့္ အစြမ္းသတၱိပါရွိသျဖင့္ ၾကက္သြန္ျဖဴ တစ္ေန ့ ၄-မႊာႏႈန္းျဖင့္ ၁-လတိတိ စားေပးပါ။

(၅) နာနတ္သီးထဲရွိ သဘာ၀အင္ဇိုင္းဓာတ္မ်ားက ကပ္ပါးပိုးမ်ားကို တိုက္ထုတ္ေပးနိုင္သည္။

(၆) ဗီတာမင္ေအ ၾကြယ္၀ေသာအစားအမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ မုန္လာဥနီ၊ ကန္စြန္းဥ၊ တရုပ္ဇီးခ်ိဳသီးမ်ား ကကပ္ပါးပိုးမ်ား အႏၱရာယ္မွ ကာကြယ္ကာ ကို္ယ္ခံစြမ္းအား တိုးတက္ျမင့္မားလာေစသည္။

(၇) အနက္ေရာင္ ေခြးေလွးယားသီးပင္အျမစ္ကို အမႈန္ ့ၾကိတ္ျပီး၊ ပဲဆီႏွင့္ခ်က္၍ ထိုဆီျဖင့္ လိမ္းေပးပါ။

29-09-2013 ေန ့ထုတ္ FLOWER NEWS အပတ္စဥ္ဂ်ာနယ္မွာ ေဖာ္ျပခံရ တဲ့ေဆာင္းပါးေလးပါ။ FB မိတ္ေဆြမ်ား က်မၼာသုတရေစဖို ့ မွွ်ေ၀လိုက္ရပါတယ္ရွင္။

(ေစတနာမ်ားစြာျဖင့္.......ေပါက္ေပါက္)
New Myanmar Foundation